පුද්ගලයෙකු සෞඛ්‍ය සම්පන්න වනවා යනු ශාරීරික වශයෙන් සුවපත් වීම පමණක් නොව මානසික සුවතාවයද මෙහිදී ඉතාම වැදගත් වෙනවා. ශාරීරිව නිරෝගී වුවද පුද්ගලයෙකු මනසින් සුවපත් නැතිනම් එම පුද්ගලයාට සාමාන්‍ය ජීවිතයක් ගෙවීම අපහසු වෙනවා. මානසික සුවතාවය කෙරෙහි අපි බොහෝ දෙනා එතරම් අවධානය යොමු නොකරන්නේ නැහැ. ඇතැම්විට අපි මානසික බිඳවැටීමකට ලක්ව ඇති බව හෝ මානසික ව්‍යාකූලතාවයකට මුහුණදීමේ ආසන්න තත්ත්වයක පසුවන බවද නොදන්නවා විය හැකියි.

මාර්තු 21 වන දිනට යෙදී තිබූ ජගත් වනාන්තර දිනයට සමගාමීව  තවත් වනාන්තර 50 ක් රක්ෂිත ලෙස නම් කරමින් එයට අදාළ ගැසට් පත්‍රය අත්සන් කිරීම පසුගියදා ( 23 ) පරිසර අමාත්‍ය වෛද්‍ය දම්මික පටබැඳි මහතාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් සිදු කෙරිණි.

මෙහිදී වනාන්තර හෙක්ටයාර 12,989.73 ක් රක්ෂිත බවට පත් වූ අතර අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ වනාන්තර හෙක්ටයාර 6255.77ක්, මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ වනාන්තර හෙක්ටයාර 275.811, බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ වනාන්තර හෙක්ටයාර 683.74 ක්, නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ වනාන්තර හෙක්ටයාර 2778.345 සහ නුවරඑළිය/බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කවල වනාන්තර හෙක්ටයාර 2996.06 රක්ෂිත බවට පත් කෙරිණි.

එනම්  අක්කර තිස්තුන් දහස් හාරසිය දහයක පමණ භූමි ප්‍රමාණයක ප්‍රධාන වශයෙන් අම්පාර , බදුල්ල , මාතර සහ නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කවල මෙම වනාන්තර පැතිර පවතින බව පරිසර අමාත්‍යාංශය සඳහන් කරයි.

මේවා  පහතරට සදාහරිත තෙත් සහිත වනාන්තර , වියළි මෝසම් වනාන්තර,  කඳුකර වනාන්තර, කඩොලාන යනාදී වනාන්තරවලින් සමන්විතයි.  ඒ් අනුව අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයෙන් වනාන්තර 22 ක් මාතරින් 12 ක් බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයෙන් 11 ක් හා නුවරඑළියෙන් වනාන්තර 05 ක් ලෙස මෙම වනාන්තර 50 රක්ෂිත බවට පත් කර තිබේ.

 ජගත් වනාන්තර  දිනයේ මෙවර තේමාව  වනාන්තර හා ආර්ථිකයයි. එය තවත්  එක් තේමාවකට සීමා නොවී එකී අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීම වෙනුවෙන් පරිසර අමාත්‍යාංශය වනසංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව සමඟ එක්ව  මෙම සුවිශේෂී කාර්යභාරය ඉටු කිරිමට කටයුතු කර තිබේ. මේ සම්බන්ධව අදහස් දක්වමින් වන සංරක්ෂණ ජනරාල් පී.එස්.පී.පාලමකුඹුර මහතා පවසන්නේ වනාන්තර රක්ෂිත බවට පත් කිරීමෙන් වනාන්තර  තිරසර ලෙස කළමනාකරණය කර ආර්ථිකයට වැඩි දායකත්වයක් ලබා දීමට බලාපොරොත්තු වන බවයි.

වර්තමානයේ 29% ක්ව පවතින මෙරට වනගහනය 2030 වන විට 32% දක්වා ඉහළ නැංවීමට කටයුතු කිරීම වත්මන් රජයේ අපේක්ෂාවයි. එම අරමුණු ඉටු කර ගැනීම සඳහා පසුගිය වසරේ ආරම්භ වූ  සුවිශේෂී ජාතික වැඩසටහන  “ වනස්පති”   වන අතර ඒ යටතේ වනාන්තර 29 ක් රක්ෂිත බවට පත් කර ඒවා සුරක්ෂිත කිරීමේ වැඩපිළිවෙළ  මේ වන විට ක්‍රියාත්මක කරමින් පවතී.  මේ අනුව වනස්පති යටතේ රක්ෂිත කෙරුණු මුලු වනාන්තර ගණන 79කි.

වනස්පති ජාතික වැඩසටහන යට‌තේ කලක සිට ම  තර්ජනයට ලක්වෙමින් පැවති බුද්ධදාස රජුගේ ඔසු උයන ලෙසින් හැදින්වෙන මෙරට දෙවන විශාලතම වනාන්තරය ලෙස සැලකෙන නිල්ගල වනාන්තරය රක්ෂිතයක් ලෙස නම් කර ආරක්ෂා කිරිමට කටයුතු  කිරීම සුවිශේෂීය. ජෛව විවිධත්වයෙන් යුතු නිල්ගල වනාන්තරය නීති විරෝධී වනාන්තර කපා දැමීම,  ගිනි තැබීම්,  අනවසර ඉදි කිරීම් නිසා  ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් දැඩි අවදානමක පැවති වනාන්තරයකි. අනාගත පරපුර වෙනුවෙන් මෙවැනි වටිනාකමින් යුත් වනාන්තර සුරකින  වනස්පති වැඩසටහන ඉදිරියට ගෙන යමින් මෙම වසරේ ද තවත් වනාන්තර 50 ක් රක්ෂිත බවට පත් කරනුයේ නීතිමය ප්‍රතිපාදන ඔස්සේ මෙරට වනාන්තර සුරක්ෂිත කිරීමේ තවත් එක් සුවිශේෂී පියවරක් සනිටුහන් කරමිනි.

මෙහිදී විශේෂයෙන්ම නුවරඑළිය හා බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කවල ඇති ආකර්ෂණීය සුන්දරත්වයෙන් යුතු වනාන්තර ජෛව විවිධත්වයෙන්  මෙන්ම සංචාරක කර්මාන්තය අතරින් ද අප රටට ඉතා වැදගත්. මේ නිසා මෙම පරිසර පද්ධති තුළ පිහිටා ඇති කුඩා වනාන්තර පවා රක්ෂිත බවට පත් කිරීමට පරිසර අමාත්‍යාංශය කටයුතු යොදා තිබෙන්නේ මෙම පරිසර පද්ධති තුළ ඇති ජෛව විවිධත්වය මෙන්ම පාරිසරික වටිනාකම පිළිබඳ අවබෝධ කර ගනිමින්ය.  මෙලෙස වනාන්තර රක්ෂිත බවට පත් කිරීමෙන්, වන සංරක්ෂණ ආඥා පනත යටතේ ලැබෙන නීතිමය ප්‍රතිපාදන මගින් වනාන්තර ආරක්ෂා කිරීමට නීතිමය බලය හිමිවේ. මෙම නීති හා නියමයන්ට අනුව, වඩාත් විධිමත්ව හා නිසි කළමනාකරණය යටතේ වනාන්තර සුරක්ෂිත කිරීම කළ හැකිය.

ගම්මාන ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති වනාන්තර මගින් දැනටමත් විවිධ ආකාරයේ ප්‍රතිලාභ ලැබීමට ග්‍රාමීය ජනතාව පුරුදුව සිටිති. වනාන්තරයක් රක්ෂිත බවට පත් කළ පමණින් ජනතාව භුක්ති විඳිමින් සිටින සියලු ප්‍රතිලාභ තහනම් කිරීමක් සිදු නොවන අතර සියලුම රක්ෂිත වනාන්තර සඳහා සකස් කරන කළමනාකරණ සැලැස්මක් යටතේ නීත්‍යාකූලව වනාන්තර තුළ සිදු කළ හැකි දේ සහ නීත්‍යනුකූල නොවන දේ තීරණය කෙරේ. ඒ අනුව වනාන්තර අවට ජීවත් වන ජනතාවට වුව ද වනාන්තර සුරක්ෂිත කරමින් නීත්‍යනුකූලව යම් යම් ප්‍රතිලාභ ලැබීමට ද අවසර ලැබෙනු ඇති .

මෙලෙස වනාන්තර රක්ෂිතයක් ලෙස නම් කිරීමෙන් කැලෑ කැපීම, දඩයම් කිරීම, අනවසර වාසය, කෘෂිකාර්මික විනාශය වැනි දේවල් නීතියෙන් සීමා කළ හැකි අතර එවැනි තත්ත්වයන් නිරික්ෂණය කිරීම සඳහා අදාළ නිලධාරීන් ඒ ඒ් ස්ථානවලට යොමු කිරීම,   වැළැක්වීමේ ක්‍රියාමාර්ග මෙන්ම වැරදිකරුවන්ට නීතිමය දඩුවම් ආදී ක්‍රියාමාර්ග  ක්‍රියාත්මක කිරීමට බලය හිමිවේ. මෙලෙස වනාන්තර රක්ෂිත කිරීමෙන්  වනාන්තර තුළ ඇති ජෛව විවිධත්වය ආරක්ෂා වීම,  ජල සම්පත් සුරක්ෂිත වීම , නීති විරෝධී කටයුතු නැවතීම මගින් ආර්ථික හා සමාජයීය වාසි මෙන්ම  සංචාරක කර්මාන්තයට හිතකර ලෙස  පරිසර කළමනාකරණය වැනි බොහෝ ප්‍රතිලාභ  හිමිවේ.

මේ අතර වන අපරාධ පිළිබඳ දැනුම් දීම සඳහා පසුගිය වසරේ හඳුන්වා දුන් වන සුරැකුම 1995 හදිසි ඇමතුම් අංකයට  ද ඉහළ ප්‍රතිචාර ලැබෙමින් පවතින අතර එවැනි විනාශයන්ට  අදාළව  නීතිමය පියවර  කඩිනමින් සිදු කරන බව පරිසර  අමාත්‍යාංශය සඳහන් කරයි.  මෙවැනි තිරසර වනාන්තර කළමනාකරණය තුළින් මතු පරපුර වෙනුවෙන් ඉදිරියේ දී ද වනාන්තර රැසක් මෙලෙස රක්ෂිත කර ආරක්ෂා කිරීමට කටයුතු කිරීම වත්මන් රජයේ ප්‍රමුඛ අරමුණයි.  

ඉරේෂා මධුරකාවිනී

එළඹෙන පෙබරවාරි 04 වනදාට යෙදෙන ශ්‍රී ලංකාවේ 78 වන නිදහස් සැමරුමත් සමග තවත් මාහැඟි අවස්ථාවක් මෙරට බෞද්ධ ජනයාට උදා වෙනවා. බුදුන් දැක්කා හා සමාන ඉතාම විරල අවස්ථාවක් වන බුදුරජාණන් වහන්සෙගේ ශාරීරික ධාතූන් සියැසින් දැක බලාගෙන වන්දනාමාන කිරීමට මෙහිදී පිංකැමති සැමට කොළඹ හුණුපිටිය ගංගාරාම විහාරස්ථානයේදී ඉඩකඩ සැලසෙනවා.

ගුවන්විදුලිය නම් ස්වර්ණ සන්නිවේදකයා අපට දැනුනු හැටි