මාතර, නිල්වලා ගඟ ආශ්රිත ලවණ බාධකය හේතුවෙන් ඇති වූ ගංවතුර තත්ත්වයෙන් 2019-2022 වගා කිරීමට නොහැකි වූ ගොවි ජනතාව වෙනුවෙන් වන්දි ප්රදානය කිරීම ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතාගේ ප්රධානත්වයෙන් අද (27) පෙරවරුවේ මාලිම්බඩ ප්රාදේශීය සභා ශ්රවණාගාරයේදී සිදු විය.
2019 වර්ෂයේදී ඉදි කළ මෙම ලවණ බාධකය හේතුවෙන් මාතර දිස්ත්රික්කයේ කඹුරුපිටිය, කැකණදුර, මාලිම්බඩ, විල්පිට, මඩිහ සහ තලල්ල ඇතුළු ප්රදේශ රැසක වගා බිම්වලට නිරන්තර හානි සිදු විය.
එවක පැවති කිසිදු රජයක් මෙම ගැටලුවට නිසි විසඳුම් ලබා නොදුන් අතර, වත්මන් රජය යටතේ 2026 අයවැයෙන් මෙම ගොවීන්ට වන්දි ගෙවීම සඳහා රුපියල් මිලියන 1200ක ප්රතිපාදන වෙන් කෙරිණි. ඒ අනුව 2019 යල කන්නයේ සිට 2022 යල කන්නය දක්වා හානියට පත් අනුක්රමික කන්න 07ක් සඳහා, මෙම වන්දි ප්රදානය සිදු කෙරේ.
අදාළ කන්නවලදී තමන්ට සිදු වූ වගා හානි පිළිබඳව ගොවිජන සේවා මධ්යස්ථාන වෙත නිසි පරිදි වාර්තා කර ඇති සියලුම ගොවීන්ට මෙම සහනය හිමි වන අතර, ඒ අනුව වගා නොකළ ඉඩම් අක්කර 12,800ක් වෙනුවෙන් වන්දි ප්රදානය සිදු කිරීමට නියමිතය.
මෙහිදී සංකේතාත්මකව ගොවීන් 250 දෙනෙකු සඳහා වන්දි ප්රදානය ජනාධිපතිවරයාගේ ප්රධානත්වයෙන් සිදු කෙරුණු අතර, සියලු වන්දි හිමි ගොවීන් සඳහා ඉදිරි දින 14 ඇතුළත වන්දි ප්රදානය කර අවසන් කිරීමට අපේක්ෂා කෙරේ.
මෙහිදී අදහස් දැක් වූ ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා සඳහන් කළේ ජනතාවගේ ආණ්ඩුවක් සහ විනයක් සහිත ශක්තිමත් ආර්ථිකයක් මේ වන විට රට තුළ ගොඩනැගී ඇති බැවින් පීඩාවකදී ජනතාවට ඉතිහාසයේ වැඩිම වන්දි මුදල් ලබා දීමට හැකියාව ලැබී තිබෙන බවයි.
“යම් හානියක් සිදූ වී කෙටි කාලයක් ඇතුළත වන්දි ගෙවිය යුතුය.”යන්න රජයේ ස්ථාවරය බවත්, ජනතාව මුහුණ දෙන එම ක්ෂණික ගැටලුවලට විසඳුම් ලබා දෙන අතරම ක්රමිකව ඔවුන්ගේ ආර්ථිකය ශක්තිමත් කරමින් ජාතික ආර්ථිකයට දායක කර ගැනීමේ වැඩපිළිවෙළ මේ වන විට රජය ආරම්භ කර තිබෙන බවත් ජනාධිපතිවරයා සඳහන් කළේය.
ඒ අනුව, කුඩා ව්යාපාරිකයන්ට ණය ලබා දීම වෙනුවෙන් කර්මාන්ත අමාත්යාංශය යටතේ රුපියල් මිලියන 90,000ක් වෙන් කර තිබෙන බවත්, ග්රාමීය ජනතාවගේ ආර්ථිකය ශක්තිමත් කිරීම වෙනුවෙන් ක්රියාත්මක ප්රජාශක්ති වැඩසටහන වෙනුවෙන් 2026 වසර සඳහා රුපියල් මිලියන 25ක් වෙන් කර තිබෙන බවත් ජනාධිපතිවරයා පෙන්වා දුන්නේය.
මෙරට ඉතිහාසයේ දශක ගණනාවකට පසුව වැදගත් ආර්ථික සාධක ගණනාවකින් මේ වන විට ඉහළ ප්රගතියක් ලබා ඇති බව පෙන්වා දුන් ජනාධිපතිවරයා, ආර්ථික දත්ත මෙන්ම ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය කෙතරම් පහසු වන්නේද යන්න මත රටේ ආර්ථික වර්ධනය පෙන්නුම් කෙරෙන බව සඳහන් කළේය.
ජනතාවට වග කියන ජනතාවගේ ආණ්ඩුවක් වන වත්මන් ආණ්ඩුව පළවා හැරීමට ජනතාවට කිසිදු අවශ්යතාවක් නොමැති අතර, ඒ වෙනුවෙන් සිහින දකින්නේ හොරුන්, වංචනිකයන් සහ මත්ද්රව්ය ජාවාරම්කරුවන් බවද ජනාධිපතිවරයා අවධාරණය කළේය.
ඔවුන් සිදු කළ වංචා, දූෂණ පිළිබඳ චෝදනා අධිකරණය හමුවේ විභාග වන විට කලබල වී විවිධ අසත්ය කරුණු පතුරවමින් සිටින බවත්, එහෙත් වත්මන් ආණ්ඩුව තව තවත් ජනතා විශ්වාසය දිනා ගනිමින් ඉදිරියටම යමින් සිටින බවත් ජනාධිපතිවරයා සඳහන් කළේය.
එසේම, මෙම කාර්යයේදී කැප වී කටයුතු කරන මාතර දිස්ත්රික් ලේකම් කාර්යාලය, ගොවිජන සංවර්ධන දෙපාර්තමේන්තුව, කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව සහ කෘෂිකාර්මික හා ගොවිජන රක්ෂණ මණ්ඩලය ආදී ආයතනවල කාර්යමණ්ඩල වෙත ස්තූතිය පළ කිරීමටද ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා මෙහිදී කටයුතු කළේය.
මාතර ගංවතුර ගැටලුවට ස්ථීර විසඳුමක් ලබා දීමට මෙන්ම, ආර්ථික වශයෙන් පහළ මට්ටමේ සිටින ජනතාවට ස්ථීර ආදායම් මාර්ගයක් ඇති කර දෙමින් උසස් ජීවන තත්ත්වයක් ගොඩනඟා දීමටත්, මාතර දිස්ත්රික්කය පුළුල් සංවර්ධනයකට ලක් කිරීමටත් රජය විශාල වැඩකොටසක් සැලසුම් කර ඇති බව පෙන්වා දුන් ජනාධිපතිවරයා, ජනතාවගේ ජීවිත උසස් කළ හැකි වැදගත්ම මාවත අධ්යාපනය බව හඳුනාගත් රජය දිවයින පුරා පාසල් නවීකරණය මෙන්ම, වෘත්තීය පුහුණු මධ්යස්ථාන 50ක් ඉදි කරමින් පුළුල් අධ්යාපන පරිවර්තනයක් ඇති කිරීමේ වැඩපිළිවෙළ ආරම්භ කර තිබෙන බවද සඳහන් කළේය.
මෙහිදී අදහස් දැක් වූ කර්මාන්ත සහ ව්යවසායකත්ව සංවර්ධන අමාත්ය සුනිල් හඳුන්නෙත්ති මහතා
“ අපි මැතිවරණයේදී පොරොන්දු වුණා නිල්වලා ඛේදවාචකය අවසන් කරනවා කියලා. මෙතන ගැටලු කිහිපයක් තියෙනවා. ජල ගැටලුවක් තියෙනවා. නිල්වලා ගඟේ පහළ නිම්නය සුළු ගංවතුරකිනුත් යටවෙනවා. ලවණ බාධකය නිසා වගා කරගන්න බැරිව ගොවි ජනතාව හැමදාමත් පීඩාවට පත්වෙනවා. අපි බලයට පත්වීමට පෙර සම්බන්ධීකරණ කමිටුව වගා හානි වූ ගොවි ජනතාවගේ ප්රශ්නවලින් උණුසුම් වෙනවා. අද මේ ප්රතිලාභීන්ට වගා වන්දි ලැබෙනවා පමණක් නෙමෙයි නිල්වලා ගඟේ ගැටලුවලට ස්ථිරසාර විසඳුම් ලබා දීම සඳහා විශේෂඥ කමිටුවක් පත් කර අවශ්ය පර්යේෂණ සිදු කරමින් තිබෙනවා.
මේ වසර අවසන් වන විට ශක්යතා අධ්යයනය කරලා ලවණ බාධකය පිළිබඳ ගැටලුව අවසන් කිරීමට අවශ්ය කටයුතු සිදු කරනවා. ඒ සඳහා රුපියල් මිලියන පන්සීයක ප්රතිපාදන වෙන් කළා.
තව මිලියන 1200ක්, 2019 සිට 2022 දක්වා කන්න ගණනාවක් වගා හානි වීමෙන් පීඩාවට පත් ගොවීන්ට වන්දි ලබා දීමට වෙන්කර තිබෙනවා. අපි බලයට එන්න කලින් කාලයක් තිස්සේ වන්දි ඉල්ලා උද්ඝෝෂණය කළා. දැන් ඔබට කිසිම උද්ඝෝෂණයකින් තොරව වගා හානි සඳහා වන්දි ලබා දීමට අපි කටයුතු කර තිබෙනවා. සමහර ගොවීන්ට ලක්ෂ 29ක පමණ විශාල වන්දියක් ලැබෙනවා. අපි ඒ තරම් විශාල වන්දියක් මේ ගොවි ජනතාව වෙනුවෙන් වෙන් කර තිබෙනවා. මේ ජුනි 18වන දා වන විට මෙම වන්දි ගෙවීම් අවසන් කිරීමට අපි කටයුතු සැලසුම් කර තිබෙනවා. සමහර අය කිව්වා මීට වඩා වන්දියක් පාරෙ බැහැලා උද්ඝෝෂණය කරොත් ගන්න පුළුවන් කියලා. සමහරු මේ වන්දිය ප්රතික්ෂේප කරමු කිව්වා. එහෙත් ඔබට උද්ඝෝෂණය කරන්නට නොතියා ඔබ වෙනුවෙන් අපි උද්ඝෝෂණය කරලා මේ වන්දි මුදල අද ඔබට ලබා දෙන්න කටයුතු කර තිබෙනවා. මේ ඉන්න නිලධාරීන් ඒ පිළිබඳව සාක්ෂි දරාවි. එහෙම වුණේ ඔබේ වේදනාව, ගැටලුව අපි හොඳින් අවබෝධ කරගෙන සිටි නිසයි. සමහරු කිව්වා මේක ගත්තොත් ගොවි බිම් පවරා ගනියි කියලා. එහෙත් එහෙම කිසිම දෙයක් වෙන්නේ නැහැ”.
පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී මහාචාර්ය එල්. එම්. අබේවික්රම මහතා
“අද ඔබ මේ ලබා ගන්නේ කලින් පාලන කාලයන් තුළ උද්ඝෝෂණය කරලා ලබා ගන්න බැරි වුණ, ලැබෙන්නෙ නැති වෙන තැනට කටයුතු සිද්ධ වෙලා තිබුණ වන්දියක්. ගොවි ජනතාව උද්ඝෝෂණයක් කළාම කතා කරලා මෙච්චර වන්දියක් දෙනවා කියලා බොරුවක් කියලා යවනවා. ඊට පස්සේ ඊළඟ කන්නේ නැවත වගා හානියට පත් වෙනවා. නැවතත් උද්ඝෝෂණය කරනවා. නැවතත් ඒ ආකාරයටම පොරොන්දුවක් දීලා ගොවියෝ පිටත් කරනවා. මේක තමයි අවුරුදු ගණක් තිස්සේ සිද්ධ වුණේ. පසුගිය පාලන කාලයේදී සම්පූර්ණ වන්දියක් ගෙවා ඉඩම් ටික පවරා ගැනීමටත් යෝජනා වුණා. එහෙත් නිල්වලා පහළ නිම්නයේ ප්රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස පහකට අයත් 2019 යල කන්නයේ සිට 2022 යල කන්නය දක්වා කන්න හතක් වගා කළ නොහැකිව පීඩාවට පත් වන ගොවි ජනතාවට හානි පූර්ණයට යම් වන්දියක් ගෙවන බවට අපි පොරොන්දු වුණා.
අපි මේ සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපති ලේකම්ගේ ප්රධානත්වයෙන් ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයේදීත් පාර්ලිමේන්තුවේ ලේකම් කාර්යාලයේදී අවස්ථා ගණනාවකදී රැස් වී සාකච්ඡා කළා. ඒ තුළින් තමයි මේ වන්දි ලබා දීම යථාර්ථයක් බවට පත් කර ගැනීමට හැකි වුණේ දේශපාලන අධිකාරිය වගේම නිලධාරීනුත් එකට එකතු වෙලා ගත්තු මහන්සිය නිසා තමයි මේ වන්දි මුදල ගෙවන්නට හැකියාව ලැබුණේ. ගොවිජන සේවා මධ්යස්ථානය, කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව, කෘෂි රක්ෂණ මණ්ඩලය, දිස්ත්රික් සම්බන්ධීකරණ කමිටු නියෝජිතයන් ඇතුළු සියලු දෙනාම මේ වෙනුවෙන් කැපවීමෙන් කටයුතු කළා.
නිල්වලා ලවණ බාධකයට ස්ථිරසාර විසඳුමක් ලබා දීම සඳහා විශේෂඥ කමිටුවක් පත් කර තිබෙනවා. ඒ සඳහා රුපියල් මිලියන දාහක් වෙන් කර තිබෙනවා. එහෙත් මේ වසරේදී එය අවසන් කිරීමට නොහැකි වන නිසා එම මුදලත්, ඇළවේලි ප්රතිසංස්කරණය සඳහාම වෙන් කළ ප්රතිපාදනත් යොදා ගනිමින් අපි නිල්වලා ගඟට සම්බන්ධ වන ඇළ මාර්ග සහ වෙනත් ඇළවේලි ප්රතිසංස්කරණය සහ සුද්ද පවිත්ර කිරීම් සිදු කළා. ඒ නිසා පසුගිය කාලයේ කොතරම් වැස්සත් මාතර ජලගැලීම් අවම කර ගැනීමට හැකියාව ලැබුණා.
කාන්තා හා ළමා කටයුතු අමාත්ය සරෝජා සාවිත්ර පෝල්රාජ්, නියෝජ්ය අමාත්ය අර්කම් ඉල්යාස්, දකුණු පළාත් ආණ්ඩුකාර මහාචාර්ය සුසිරිපාල මානවඩු, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන් වන ලාල් ප්රේමනාත්, අජන්ත ගම්මැද්දෙගේ යන මහත්ම මහත්මීහු ඇතුළු පළාතේ මහජන නියෝජිතයෝද, මාතර දිස්ත්රික් ලේකම් චන්දන තිලකරත්න, කෘෂිකාර්මික හා ගොවිජන රක්ෂණ මණ්ඩලයේ සභාපති පේමසිරි ජාසිංආරච්චි යන මහත්වරුන් ඇතුළු රාජ්ය නිලධාරිහු, ගොවි සංගම් නියෝජිතයෝ ඇතුළු පිරිසක් මෙම අවස්ථාවට එක්ව සිටියහ.
